عبيد الله بن عبد الله ابن خرداذبه ( مترجم : سعيد خاكرند )

12

المسالك و الممالك ( فارسى )

آن قرار دارد و قريه‌اى آباد است . يهوديان در آنجا به خدمتگزارى مشغول و متولى آن قبر مىباشند و موقوفه و نذرها براى آن مىكنند . ( 68 ) - دست ميسان : كوره‌اى عظيم بين واسط و بصره و اهواز كه به اهواز نزديكتر است ؛ أبله از بخشهاى آن به شمار مىآيد و بصره جزء اين كوره است . ( 69 ) - ابله : شهركى است بر كنار دجله البصره العظمى در زاويه خليج كه از شهر بصره مىگذرد ، و از بصره قدمتش بيشتر است ، چرا كه بصره در دوران عمر بن الخطاب ساخته شد و ابله در آن روزگار شهرى برقرار بود . ( 70 ) - أبرقباد : موضعى كه در فتح‌نامه‌ها به مذار موسوم است ، ظاهرا در مجاورت ميسان و دست ميسان قرار دارد . هلال بن محسن گويد كه طسوجهاى مذار بين بصره و واسط است ؛ ابن الفقيه و ديگران گويند كه ابر قباذ كوره ارجان ، بين اهواز و فارس است . ( 71 ) - دجيل : رودى است كه در دو موضع ؛ يكى در شمال ، بين تكريت و بغداد و ديگر در مقابل قادسيه جريان دارد و كوره‌اى وسيع و مناطق زيادى از جمله أوانا ، عكبرا ، خطيره و صريفين و ديگر سرزمينها را آبيارى مىكند ، سپس مازاد آن بار ديگر به دجله مىريزد . ( 72 ) - العالى : ( ياقوت - المال ) انبار و بادوريا و قطربل و مسكن را استان العال گويند ، چون در شمال مدينة السلام ( بغداد ) واقع شده است ، و استان به منزلهء كوره مىباشد . ( 73 ) - فيروز سابور : فيروز نام دولت فارس و سابور نام پادشاهى از شاهان ساسانى است كه بر شهر انبار اطلاق گرديده و نواحى آن از قريه‌هاى بغداد مىباشد ؛ شاپور ذوالاكتاف اين شهر را بنا كرد . ( 74 ) - انبار : شهرى در نزديكى بلخ و ناحيه‌اى از نواحى جوزجان ؛ همچنين شهرى بر كناره فرات در غرب بغداد كه فاصله‌اش تا آنجا ده فرسخ مىباشد . ايرانيان آن را فيروز سابور مىنامند . ( 75 ) - مسكن : موضعى است در نزديكى أوانا بر كناره رود دجيل و نزديك دير الجاثليق كه محل برخورد عبد الملك بن مروان و مصعب بن زبير در سال 72 هجرى بوده است و مصعب در آنجا كشته شد و قبرش در آنجا معروف است . ( 76 ) - قطربل : نام اعجمى است ؛ قريه‌اى بين بغداد و عكبر است . به توليد شراب منسوب است و همچنين تفريحگاه بيكاران و پاتوق شرابخواران مىباشد . . . گفته مىشود طسوجى از طسوجهاى بغداد به حساب مىآيد . ( 77 ) - بادوريا : طسوجى از كوره استان العالى در بخش غربى بغداد است . ( 78 ) - بهرسير : از نواحى سواد بغداد در نزديكى مدائن كه بهرسير رومقان خوانده مىشود . حمزه اصفهانى گويد : بهرسير يكى از هفت شهر مدائن مىباشد و معرب آن ده اردشير است . ( 79 ) - رومغان : طسوجى از طسوجهاى بغداد در سمت كوفه . ( 80 ) - كوثى : موضعى در سواد عراق ، در سرزمين بابل و موضعى در مكه كه